Nie ulega wątpliwości, iż Policja może dokonać zatrzymania rzeczy. Zatrzymanie rzeczy może odbyć się wyłącznie co do rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie albo rzeczy, które mogą zostać zajęte celem zabezpieczenia kar majątkowych, środków karnych albo też celem zabezpieczenia roszczeń osób pokrzywdzonych przestępstwem, które mogą złożyć wniosek o naprawienie szkody (czyli zabezpieczenie przepadku oraz środków kompensacyjnych). Zatrzymanie rzeczy następuje na podstawie postanowienia wydanego przez sąd lub prokuratora. Oprócz Policji, zatrzymania może dokonać ustawą uprawniony organ taki jak CBA, ABW czy też organ prowadzący postępowanie karno-skarbowe. Mogłoby się wydawać, że zatrzymanie może nastąpić wyłącznie jako czynność procesowa w ramach toczącego się postępowania. Jednakże, przepis art. 217 kodeksu postępowania karnego (dalej jako k.p.k.) stanowi, iż nie zawsze jest konieczne postanowienie sądu bądź prokuratora. W uzasadnionych wypadkach, niecierpiących zwłoki, wystarczy samo żądanie Policji lub uprawnionego organu. Przed przystąpieniem do odebrania rzeczy, funkcjonariusz przeprowadzający czynności winien wezwać do dobrowolnego wydania rzeczy. Warto pamiętać, że osoba, która wydała poszukiwaną rzecz, ma prawo do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie jej postanowienia sądu lub prokuratora o zatwierdzeniu zatrzymania. Organ przeprowadzający zatrzymanie bezwzględnie musi osobę u której dokonano zatrzymania rzeczy pouczyć o powyższym uprawnieniu. Doręczenie postanowienia sądu lub prokuratora potwierdzającego zatrzymanie, powinno nastąpić w terminie 14 dni od zatrzymania rzeczy. Na powyższe postanowienie przysługuje prawo do złożenia zażalenia, mającego na celu zbadanie legalności oraz zasadności dokonanego zatrzymania rzeczy. W myśl art. 302 § 2 k.p.k. stronom (w postępowaniu przygotowawczym jest to podejrzany i pokrzywdzony) oraz osobom niebędącym stronami służy zażalenie na czynności inne niż postanowienia i zarządzenia naruszające ich prawa. A zatem zażalenie może złożyć nie tylko sam podejrzany ale również osoba, która faktycznie posiadała rzecz podlegającą zatrzymaniu. Warunkiem jest jednak złożenie do protokołu przeszukania wniosku o doręczenie postanowienia sądu lub prokuratora zatwierdzającego zatrzymanie.

Jeżeli osoba wezwana do dobrowolnego wydania rzeczy, o którą wzywa organ prowadzący czynności nie zastosuje się do wezwania, wówczas może nastąpić przymusowe odebranie rzeczy. Jeżeli nie ma możliwości wydania postanowienia przez sąd lub prokuratora, wówczas organ dokonujący zatrzymania rzeczy okazuje nakaz przeprowadzenia zatrzymania rzeczy wydany przez kierownika swojej jednostki lub legitymację służbową, a następnie zwraca się niezwłocznie do sądu lub prokuratora o zatwierdzenie przeszukania. Postanowienie takie powinno zostać doręczone osobie, u której dokonano przeszukania w terminie 7 dni o ile zgłosiła ona takie żądanie w trakcie przeszukania do protokołu. O prawie zgłoszenia organ winien poinformować w trakcie czynności. Protokół zatrzymania rzeczy powinien zawierać oznaczenie sprawy, z którą zatrzymanie rzeczy ma związek oraz podanie dokładnej godziny rozpoczęci i zakończenia czynności, dokładną listę zatrzymanych rzeczy oraz ich opis jak i polecenia sądu lub prokuratora. Obligatoryjnym elementem protokołu zatrzymania rzeczy stanowi wzmianka o poinformowaniu osoby, u której czynność przeprowadzono, że na jej wniosek otrzyma ona postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia czynności zatrzymania rzeczy. Dodatkowo należy wskazać, że osoba odmawiająca wydania rzeczy może zostać ukarana karą porządkową do trzech tysięcy złotych, a nawet aresztem do trzydziestu dni. Środków dyscyplinujących nie można stosować, gdy odmawiający jest stroną, jej procesowym przedstawicielem albo osobą, która mogłaby jako świadek odmówić złożenia zeznań. Przedmioty wydane lub znalezione w czasie przeszukania należy po dokonaniu oględzin, sporządzeniu spisu i opisu zabrać albo oddać na przechowanie osobie godnej zaufania z zaznaczeniem obowiązku przedstawienia na każde żądanie organu prowadzącego postępowanie. Tak samo należy postąpić ze znalezionymi w czasie przeszukania przedmiotami mogącymi stanowić dowód innego przestępstwa, podlegającymi przepadkowi lub których posiadanie jest zabronione. Osobom zainteresowanym należy natychmiast wręczyć pokwitowanie stwierdzające, jakie przedmioty i przez kogo zostały zatrzymane.

Informujemy, że powyższy artykuł nie jest opinią ani poradą prawną i nie może służyć jako ekspertyza przed sądem, urzędem czy osobą prywatną. Proszę pamiętać, że ze względu na długość opracowania artykuł dostarcza jedynie informacji ogólnych, które w konkretnym przypadku nie mogą zastąpić porady prawnej.

Przypominamy, że osoby posiadające Ochronę Prawną CDO24 mogą zawsze, na bieżąco zasięgnąć dodatkowych informacji w departamencie prawnym CDO24 pod numerem telefonu 801 003 138. Pozostałe osoby zainteresowane posiadaniem ochrony prawnej zapraszamy do zapoznania się z ofertą CDO24 na stronie internetowej www.cdo24.pl.

Autor: Mateusz Widenka