Na podstawie ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018r. (Dz. U. z 2018r., poz. 858) do ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017r., poz. 2336 ze zm.) dodano rozdział 7A. Skutkiem wejścia w życie niniejszej ustawy zmieniającej jest wprowadzenie nowego – odrębnego od umowy zlecenia – stosunku prawnego – umowę o pomocy przy zbiorach.

Ustawa reguluje, że osoba zawierająca umowę o rolnikiem – pomocnik rolnika zobowiązuje do świadczenia pomocy przy zbiorach produktów rolnych, a rolnik zobowiązuje się do zapłaty umówionego wynagrodzenia za świadczoną pomoc. Zgodnie z ust. 3 art. 91 a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w umowie o pomocy przy zbiorach określa się zakres czynności wykonywanych na podstawie tej umowy przez pomocnika rolnika oraz dzień rozpoczęcia świadczenia pomocy przy zbiorach. Sama umowa winna zostać zawarta na piśmie przed rozpoczęciem świadczenia pomocy przy zbiorach. Warunkiem zawarcia umowy jest złożenie przez pomocnika rolnika oświadczenia o liczbie dni w danym roku kalendarzowym, przez jakie będzie świadczył usługi. Zgodnie z wolą ustawodawcy praca wykonywana na podstawie tej umowy nie może przekroczyć 180 dni w roku kalendarzowym. Ponadto ustawodawca zastrzegł możliwość rozwiązania umowy w dniu złożenia oświadczenia o jej rozwiązaniu chyba, że strony umowy postanowiły inaczej.

W myśl art. 91 d ustawy rolnik zobowiązany jest do zapewnienia pomocnikowi rolnika odpowiednich narzędzi niezbędnych do świadczenia pracy, a pomocnik rolnika zobowiązany jest do osobistego świadczenia pomocy przy zbiorach.

Zgodnie z art. 1 ustawy zmieniającej osoba zatrudniona na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach podlega ubezpieczeniu społecznym rolników, a także podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu oraz macierzyńskiemu.

Wydaje się, że wprowadzone zmiany miały doprowadzić do likwidacji szarej strefy oraz do objęcia osób wykonujących pracę sezonową ubezpieczeniem społecznym. W ocenie autora niniejszej publikacji rozwiązania proponowane przez ustawodawcę są poprawne i ze wszech miar korzystne dla osób wykonujących prace sezonowe w rolnictwie, poprzez objęcie ich ubezpieczeniem społecznym. Niestety ustawodawcy umknął jeden bardzo ważny szczegół – osoby, które wykonują swoje obowiązki na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach mogą być traktowane gorzej niż inne osoby wykonujące takie same czynności na podstawie innych umów cywilnoprawnych. W tym miejscu pojawia się pytanie: „skoro jest tak dobrze, to czemu jest tak źle?” Odpowiadając na tak postawione pytanie zwrócić należy uwagę Czytelnika, że przepisy ustawy zmieniającej ustawę o ubezpieczeniu społecznym rolników milczą na temat związany z obowiązkiem zapewnienia pracownikowi (pomocnikowi rolnika) bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Skutkiem zaniedbania ustawodawcy i nie wprowadzenia do przepisów ustawy odesłania do przepisów kodeksu pracy powoduje, że rolnika nie obowiązują przepisy art. 304 kodeksu pracy, który to przepis określa obowiązki pracodawcy w zakresie BHP względem osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę.

W tym miejscu podnieść należy, że przepisy wspomnianego wyżej art. 304 kodeksu pracy korespondują z art. 207 § 2 tejże ustawy. Zgodnie z treścią art. 207 § 2 kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, w szczególności poprzez organizowanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawania poleceń usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń, itd.

Mając na względzie powyższe uznać należy, że brak regulacji w tej materii może – w praktyce – powodować umożliwienie wykonywania obowiązków przez pomocnika rolnika w dużo gorszych warunkach od osób, które były lub są zatrudnianie przez tego samego rolnika na podstawie umów cywilnoprawnych. Dlatego też w ocenie autora niniejszej publikacji ustawodawca winien jak najszybciej dokonać zmian w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników i zapewnić osobom wykonującym prace na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Informujemy, że powyższy artykuł nie jest opinią ani poradą prawną i nie może służyć jako ekspertyza przed sądem, urzędem czy osobą prywatną. Proszę pamiętać, że ze względu na długość opracowania artykuł dostarcza jedynie informacji ogólnych, które w konkretnym przypadku nie mogą zastąpić porady prawnej.

Przypominamy, że osoby posiadające Ochronę Prawną CDO24 mogą zawsze, na bieżąco zasięgnąć dodatkowych informacji w departamencie prawnym CDO24 pod numerem telefonu 801 003 138. Pozostałe osoby zainteresowane posiadaniem ochrony prawnej zapraszamy do zapoznania się z ofertą CDO24 na stronie internetowej www.cdo24.pl.

Autor: Andrzej Buczek