W dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie obszerna nowelizacja ustawy kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. Jedną ze zmian było wprowadzenie nowego przestępstwa, które do tej pory nie było objęte zakresem kodeksu karnego tzw. ucieczki przed pościgiem prowadzonym przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu drogowego. Zgodnie z treścią art. 178b kodeksu karnego „kto, pomimo wydania przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu drogowego, poruszającą się pojazdem lub znajdującą się na statku wodnym albo powietrznym, przy użyciu sygnałów dźwiękowych i świetlnych, polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego nie zatrzymuje niezwłocznie pojazdu i kontynuuje jazdę, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”.

Zgodnie z intencją ustawodawcy za ratio legis wprowadzenia  penalizacji opisanego wyżej zachowania zgodnie z uzasadnieniem projektu zmiany ustawy stało przyjęcie założenia że kontynuowanie jazdy i ucieczka przed organem kontrolującym ruch drogowy w każdym przypadku potencjalnie może powodować zagrożenie w ruchu drogowym, chociażby pośrednie. Jest tak chociażby z tego powodu, że ucieczka odbywa się na drodze publicznej, często na chodniku, drodze dla rowerów, ale nawet i w innym miejscu publicznym (np. w strefie zamieszkania czy w strefie ruchu) – czyli w miejscu, w którym nawet jeżeli akurat nie ma ludzi, to w każdej chwili może ktoś się pojawić, gdzie znajdują się przedmioty narażone na uszkodzenie lub zniszczenie – samochody, wiaty przystankowe, ogrodzenia, domy itd.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że za zachowanie wypełniające znamiona opisanego czynu zabronionego może zostać uznane wyłącznie niezatrzymanie pojazdu na polecenie, które zostało wydane przez podmiot, który jest uprawniony do kontroli ruchu drogowego i tylko w sytuacji, w której kontrolujący ruch drogowy również porusza się pojazdem, statkiem wodnym lub powietrznym. Jednocześnie kumulatywną przesłankę stanowi wydanie przedmiotowego polecenia przy użyciu sygnału dźwiękowego i świetlnego. Biorąc pod uwagę powyższe brak zatrzymania się na wezwanie organu uprawnionego do kontroli, który w chwili podjęcia czynności kontrolnych nie pozostaje w ruchu nie wypełni znamion czynu zabronionego z art. 178b kodeksu karnego. Podkreślenia wymaga fakt, iż sprawcą opisanego czynu zabronionego może być wyłącznie osoba kierująca pojazdem mechanicznym.

Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 178b kodeksu karnego organ dokonujący kontroli powinien wykorzystać jednocześnie sygnały dźwiękowe i świetlne. Reasumując użycie rozłącznie sygnału dźwiękowego lub świetlnego albo gestu nie jest wystarczające, aby przypisać osobie, która nie zastosuje się do poleceń organu kontrolującego wypełnienia znamion występku z art. 178b kodeksu karnego.

Zaakcentować należy również, iż ustawodawca surowo penalizuje zachowanie opisane w art. 178b kodeksu karnego nie przewidując alternatywy dla kary pozbawienia wolności tj. grzywny lub ograniczenia wolności.

Podkreślenia wymaga fakt, iż przestępstwo stypizowane w art. 178b kodeksu karnego nie jest przestępstwem skutkowym, co oznacza iż jego znamiona są zrealizowane w oderwaniu od faktycznego wywołania zagrożenia w ruchu lądowym. Oznacza to, iż penalizowany jest sam fakt niezatrzymania się do kontroli, nawet w sytuacji w której nie wywoła to żadnych dodatkowych skutków w tym w szczególności naruszenia bezpieczeństwa w komunikacji.

 Podsumowując należy zwrócić jednak uwagę, iż w zakresie omawianego występku nie istnieje jeszcze orzecznictwo sądów. Z biegiem czasu narastające wątpliwości interpretacyjne zostaną jednak bez wątpienia wyjaśnione przez praktykę.

Informujemy, że powyższy artykuł nie jest opinią ani poradą prawną i nie może służyć jako ekspertyza przed sądem, urzędem czy osobą prywatną. Proszę pamiętać, że ze względu na długość opracowania artykuł dostarcza jedynie informacji ogólnych, które w konkretnym przypadku nie mogą zastąpić porady prawnej.

Przypominamy, że osoby posiadające Ochronę Prawną CDO24 mogą zawsze, na bieżąco zasięgnąć dodatkowych informacji w departamencie prawnym CDO24 pod numerem telefonu 801 003 138. Pozostałe osoby zainteresowane posiadaniem ochrony prawnej zapraszamy do zapoznania się z ofertą CDO24 na stronie internetowej www.cdo24.pl.

Autor: Tomasz Kosterka