W dniu 16 stycznia 2018 r., na posiedzenie rządu trafił oficjalny projekt z dnia 31 maja 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o prawach konsumenta. Projekt stanowi zapowiedź zasadniczych zmian legislacyjnych w przedmiocie przedawnienia roszczeń.

Jak podaje w uzasadnieniu projektu Rządowe Centrum Legislacji (dalej: RCL) u podstaw nowelizacji leży postulat dyscyplinowania stron postępowania. RCL wskazuje, iż za przyjęciem rozwiązania, skracającego ogólny termin przedawnienia roszczeń, przemawia przede wszystkim „potrzeba zmobilizowania stron stosunków prawnych do szybszego kształtowania stanów faktycznych w sposób zgodny ze stanem prawnym”. Istotny argument stanowią także „trudności dowodowe, gdyż po upływie zbyt długiego okresu trudno jest nie tylko wskazać roszczenie, ale przede wszystkim – jego ewentualne wygaśnięcie”.

Przypomnę, iż przedawnienie roszczenia majątkowego jest instytucją prawa materialnego, a stosowne uregulowania w tym przedmiocie możemy odnaleźć przede wszystkim w Kodeksie cywilnym. W świetle aktualnego stanu prawnego, w terminie 3-letnim przedawniają się roszczenia dotyczące świadczeń okresowych oraz związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jeżeli natomiast przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia dla pozostałych roszczeń wynosi 10 lat.

Zgodnie z podstawowym założeniem projektowanej nowelizacji, zasadniczy okres przedawnienia roszczeń ma zostać zredukowany z 10 do 6 lat. Taka zmiana nie będzie  miała znaczącego wpływu, m.in. na roszczenia przysługujące przedsiębiorcom przeciwko innym podmiotom, np. konsumentom, ponieważ w tym wypadku nadal ma obowiązywać termin 3-letni.

Najistotniejsza wydaje się natomiast modyfikacja dotycząca skrócenia okresu przedawnienia roszczeń stwierdzonych tytułem wykonawczym lub ugodą sądową. Termin ten ma ulec skróceniu do lat 6-ciu. W mojej ocenie będzie to miało ogromny wpływ na rynek wierzytelności, ponieważ powstanie po stronie wierzyciela konieczność szybszego przeprowadzenia procesu windykacji należności, co z pewnością wpłynie na sytuację prawną dłużnika w takim postępowaniu.

Projekt regulacji zakłada również znaczne wzmocnienie pozycji konsumentów na wypadek ewentualnego sporu sądowego. Sąd będzie zobowiązany z urzędu do zbadania, czy roszczenie jest przedawnione. W sytuacji, kiedy sąd stwierdzi, że upłynął już termin przedawnienia, powództwo zostanie oddalone, bez konieczności podniesienia zarzutu przedawnienia przez dłużnika. Projekt zakłada również wprowadzenie instytucji zrzeczenia się przedawnienia oraz umożliwienie sądowi nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia z urzędu w sytuacji, kiedy wymagają tego względy słuszności. W drugim przypadku sąd powinien przy tym rozważyć w szczególności: długość terminu przedawnienia, długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia, jak również charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.

Przewidziany jest również nowy sposób obliczania upływu terminu przedawnienia. Koniec terminu przedawnienia ma przypadać na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż 2 lata. Jak wskazuje RCL: „wprowadzenie zakończenia biegu przedawnienia na koniec roku kalendarzowego dla terminów dwuletnich i dłuższych niż dwa lata ułatwi obronę, zwłaszcza w tych przypadkach, kiedy wymagalność roszczenia jest uzależniona od momentu, w którym wierzyciel najwcześniej mógł podjąć działanie. Wskazane zostało również, iż rozwiązanie takie powinno być korzystniejsze dla samych wierzycieli, „którzy nie będą musieli dokonywać szczegółowych obliczeń”.

Informujemy, że powyższy artykuł nie jest opinią ani poradą prawną i nie może służyć jako ekspertyza przed sądem, urzędem czy osobą prywatną. Proszę pamiętać, że ze względu na długość opracowania artykuł dostarcza jedynie informacji ogólnych, które w konkretnym przypadku nie mogą zastąpić porady prawnej.

Przypominamy, że osoby posiadające Ochronę Prawną CDO24 mogą zawsze, na bieżąco zasięgnąć dodatkowych informacji w departamencie prawnym CDO24 pod numerem telefonu 801 003 138. Pozostałe osoby zainteresowane posiadaniem ochrony prawnej zapraszamy do zapoznania się z ofertą CDO24 na stronie internetowej www.cdo24.pl.

Autor: Marcin Bartkiewicz