Względem pracowników samorządowych określono, w sformalizowany sposób, zasady dokonywania ich oceny, a także konsekwencje ewentualnej oceny negatywnej oraz możliwości odwoływania się przez pracowników samorządowych od takiej oceny. Mianowicie zgodnie z treścią art. 27 ustawy o pracownikach samorządowych:

  1. Pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, podlega okresowej ocenie, zwanej dalej „oceną”.
  2. Oceny na piśmie dokonuje bezpośredni przełożony pracownika samorządowego, nie rzadziej niż raz na 2 lata i nie częściej niż raz na 6 miesięcy.
  3. Ocena dotyczy wywiązywania się przez pracownika samorządowego
    z obowiązków wynikających z zakresu czynności na zajmowanym stanowisku oraz obowiązków określonych w art. 24 i art. 25 ust. 1.
  4. Bezpośredni przełożony niezwłocznie doręcza ocenę pracownikowi samorządowemu oraz kierownikowi jednostki, w której pracownik jest zatrudniony.
  5. Pracownikowi samorządowemu od dokonanej oceny przysługuje odwołanie do kierownika jednostki, w której pracownik jest zatrudniony, w terminie 7 dni od dnia doręczenia oceny.
  6. Odwołanie rozpatruje się w terminie 14 dni od dnia wniesienia.
  7. W przypadku uwzględnienia odwołania ocenę zmienia się albo dokonuje się oceny po raz drugi.
  8. W przypadku uzyskania przez pracownika samorządowego negatywnej oceny, ponownej jego oceny dokonuje się nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od dnia zakończenia poprzedniej oceny.
  9. Uzyskanie ponownej negatywnej oceny, o której mowa w ust. 8, skutkuje rozwiązaniem umowy o pracę, z zachowaniem okresów wypowiedzenia.

Co istotne, ustawodawca pozostawił kierownikom jednostek możliwość określenia
w drodze zarządzenia, sposobu dokonywania okresowych ocen, okresów, za które jest sporządzana ocena, kryteriów, na podstawie których jest sporządzana ocena, oraz skali ocen, biorąc pod uwagę potrzebę prawidłowego dokonywania tych ocen oraz specyfikę funkcjonowania jednostki (art. 28 ww. ustawy). Zrezygnowano z określenia zasad i trybu dokonywania ocen okresowych w rozporządzeniu Rady Ministrów. Poprzednia regulacja ocen w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania ocen kwalifikacyjnych pracowników samorządowych była krytykowana jako nadmiernie scentralizowana, wprowadzająca przestarzały model oceniania pracownika tylko przez kierownika oraz skoncentrowana na proceduralnych szczegółach, przy lekceważeniu ważnych kwestii merytorycznych. Obecnie kompetencje do określenia sposobu dokonywania ocen okresowych, okresów, za które sporządzana jest ocena, kryteriów, na podstawie których ocena jest dokonywana, oraz skali ocen posiada kierownik jednostki samorządowej. Stwarza to większą elastyczność w przypadku konieczności dokonania zmiany dotychczasowych kryteriów ocen (A. Rycak, Komentarz do ustawy o pracownikach samorządowych, wyd. II, WK 2016).

Należy zwrócić uwagę na szczególnego rodzaju „niebezpieczeństwo” dla pracownika samorządowego, który otrzymał negatywną ocenę pracy. W takim wypadku minimalny okres pomiędzy ocenami ulega skróceniu z 6 do jedynie 3 miesięcy, a w razie uzyskania ponownej oceny negatywnej kierownik jednostki rozwiązuje z takim pracownikiem umowę o pracę w trybie wypowiedzenia. Nie ma więc kierownik jednostki w tym zakresie swobody. Zaistnienia przesłanki w postaci ponownej  oceny negatywnej obliguje go do wypowiedzenia pracownikowi samorządowemu umowy o pracę. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dn. 7.03.2012 r., sygn. akt II PK 155/11 pracownik może w toku postępowania sądowego toczącego się na skutek odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyny określonej w art. 27 ust. 9 ustawy z 2008 r. o pracownikach samorządowych kwestionować zasadność negatywnych ocen pracy, nawet jeżeli uprzednio nie odwołał się od nich do kierownika jednostki, bowiem w przeciwnym razie faktycznie zostałby pozbawiony możliwości kwestionowania zasadności wypowiedzenia. Jednakże w takiej sytuacji to pracownik jest obowiązany do wykazywania w tym zakresie inicjatywy dowodowej. Z tego względu zasadnym jest w przypadku otrzymania przez pracownika samorządowego oceny negatywnej – złożenie stosownego odwołania od takiej oceny. W przeciwnym bowiem wypadku, w toku postępowania sądowego toczącego się na skutek odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyny określonej w art. 27 ust. 9 ustawy z 2008 r. o pracownikach samorządowych, rozkład ciężaru dowodu będzie niekorzystny dla pracownika.

Informujemy, że powyższy artykuł nie jest opinią ani poradą prawną i nie może służyć jako ekspertyza przed sądem, urzędem czy osobą prywatną. Proszę pamiętać, że ze względu na długość opracowania artykuł dostarcza jedynie informacji ogólnych, które w konkretnym przypadku nie mogą zastąpić porady prawnej.

Przypominamy, że osoby posiadające Ochronę Prawną CDO24 mogą zawsze, na bieżąco zasięgnąć dodatkowych informacji w departamencie prawnym CDO24 pod numerem telefonu 801 003 138. Pozostałe osoby zainteresowane posiadaniem ochrony prawnej zapraszamy do zapoznania się z ofertą CDO24 na stronie internetowej www.cdo24.pl.

Autor: Łukasz Wocławek