W dniu 09 lipca 2018 roku weszła w życie ustawa nowelizująca Kodeks cywilny (dalej jako kc.), a konkretnie dotychczas obowiązujące przepisy regulujące tematykę przedawnienia roszczeń . Oprócz skrócenia ogólnego terminu przedawnienia dla roszczeń nieokresowych do lat sześciu (z dotychczas obowiązujących lat dziesięciu), zmieniło się procesowe ujęcie zarzutu przedawnienia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z nowym przepisem art. 117 § 21 kc. po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Jest to cios wymierzony podmiotom zajmującym się profesjonalnie obrotem wierzytelnościami. Podmioty takie w większości nabywały wierzytelności w stosunku do których upłynął już termin przedawnienia i występowały z powództwem o ich zasądzenie do sądu powszechnego. Niczego nieświadomy dłużnik, najczęściej dowiadywał się o takim obrocie sprawy dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, kiedy to o wiele trudniej podjąć się obrony swoich praw. Obecnie, o ile dłużnikiem zakupionej wierzytelności będzie konsument (czyli osoba, która stała się dłużnikiem nie w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej), jej dochodzenie nie będzie możliwe po upływie terminu przedawnienia – czyli pozew wierzyciela skierowany przeciwko konsumentowi będzie oddalony. Dotychczas sąd orzekający w sprawie mógł wziąć przedawnienia pod uwagę w sprawie tylko, gdy druga strona podniosła zarzut przedawnienia, a zatem w piśmie procesowym bądź na rozprawie wskazała, że dana wierzytelność uległa w stosunku do niej przedawnieniu. Kolejnym novum jest nowy przepis art. 1171 k.c., który stanowi, że w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Komentowany przepis jest na tyle nowy, że nie sposób na podstawie dotychczasowych orzeczeń wskazać, co należy rozumieć pod pojęciem „względów słuszności”. Powyższa kwestia pozostaje do rozpatrzenia przez sąd, biorąc pod uwagę konkretny przypadek. Niemniej jednak art. 1171 § 2 k.c. nieco precyzuje pojęcie „względów słuszności” i wskazuje, że sąd rozpatrując, czy wziąć pod uwagę termin przedawnienia w stosunku do konsumenta, czy też nie, powinien rozważyć w szczególności:

1) długość terminu przedawnienia;

2) długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia;

3) charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.

Dodatkowo warto wskazać, że uległ zmianie sposób liczenia terminu przedawnienia. Mianowicie zgodnie z nowym brzmieniem art. 118 kc. koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Zatem, jeżeli wierzytelność, której termin przedawnienia wynosi minimum lat 3, jest wymagalna na dzień 1 stycznia 2015 roku, to wierzytelność ta ulegnie przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2018 r. – a zatem termin przedawnienia dla takiej wierzytelności w praktyce wyniesie prawie 4 lata (3 lata i 364 dni). Ostatnia zmiana wprowadzona lipcową nowelą dotyczy przedawnienia wierzytelności, które zostały już zasądzone prawomocnym wyrokiem sądu bądź dotyczą roszczeń stwierdzonych ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd. Nowa treść art. 125 kc. przesądza, że wierzytelności tego typu przedawniają się z upływem okresu 6 lat, podczas gdy poprzedni okres przedawnienia wynosił lat 10.

Informujemy, że powyższy artykuł nie jest opinią ani poradą prawną i nie może służyć jako ekspertyza przed sądem, urzędem czy osobą prywatną. Proszę pamiętać, że ze względu na długość opracowania artykuł dostarcza jedynie informacji ogólnych, które w konkretnym przypadku nie mogą zastąpić porady prawnej.

Przypominamy, że osoby posiadające Ochronę Prawną CDO24 mogą zawsze, na bieżąco zasięgnąć dodatkowych informacji w departamencie prawnym CDO24 pod numerem telefonu 801 003 138. Pozostałe osoby zainteresowane posiadaniem ochrony prawnej zapraszamy do zapoznania się z ofertą CDO24 na stronie internetowej www.cdo24.pl.

Autor: Mateusz Widenka