W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi od decyzji administracyjnej do wojewódzkiego sądu administracyjnego częstokroć osoby występujące jako strona w postępowaniu administracyjnym mają status uczestników postępowania. Postępowanie to toczy się na podstawie ustawy z dn. 30.08.2002 r. o Postępowaniu przed sądami administracyjnym (dalej: ppsa). Zgodnie z art. 33 §  1 ww. ustawy osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Postępowania administracyjnie niejednokrotnie dotyczą bardzo istotnych spraw, np. z zakresu prawa budowlanego (takich jak postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę).
W procesie budowlanym status stron postępowania administracyjnego jest często bardzo szeroki i w konsekwencji prawdopodobieństwo, że któraś ze stron – niezadowolona z decyzji organu administracji – złoży skargę do sądu jest znaczne. Inna strona, zainteresowana utrzymaniem w mocy rozstrzygnięcia organu administracji będzie miała wówczas status uczestnika postępowania. Nie zawsze jednak strona postępowania administracyjnego będzie następnie stroną postępowania sądowoadministracyjnego, potrzebne jest bowiem dodatkowo wystąpienie tzw. interesu prawnego (art. 33 ppsa). W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z 15.04.1993 r.,
I SA 1719/92, OSP 1994/10, poz. 199, z aprobującą glosą P. Kucharskiego, OSP 1994/10; w nowszym orzecznictwie np. postanowienia NSA z: 25.09.2014 r., II OZ 819/14, LEX nr 1527900; 3.09.2014 r., II OZ 783/14, LEX nr 1530818). W postanowieniu z 10.11.2017 r., I FPS 2/17, LEX nr 2390034, NSA podkreślił, że aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych danej sprawy. Po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego zgodnie z wolą i interesem uczestnika, w którym uczestnik wykazał się aktywnością i być może również postanowił zatrudnić radcę prawnego lub adwokata jako swojego pełnomocnika pojawia się kwestia ewentualne zwrotu kosztów.

W myśl art. 205 ppsa:

§  1.  Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.

§  2.  Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

§  3.  Przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 623 oraz z 2017 r. poz. 85).

Co istotne brak jest odpowiedniej regulacji w ppsa w odniesieniu do uczestnika postępowania. W konsekwencji oznacza to, że ewentualne koszty poniesione przez uczestnika w związku z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego, uczestnik będzie musiał ponieść we własnym zakresie. Ocenić to należy jako niewątpliwie zaniechanie ustawodawcy rodzące daleko idące reperkusje dla uczestnika, pozbawionego możliwości odzyskania poniesionych przez siebie kosztów postępowania.

Informujemy, że powyższy artykuł nie jest opinią ani poradą prawną i nie może służyć jako ekspertyza przed sądem, urzędem czy osobą prywatną. Proszę pamiętać, że ze względu na długość opracowania artykuł dostarcza jedynie informacji ogólnych, które w konkretnym przypadku nie mogą zastąpić porady prawnej.

Przypominamy, że osoby posiadające Ochronę Prawną CDO24 mogą zawsze, na bieżąco zasięgnąć dodatkowych informacji w departamencie prawnym CDO24 pod numerem telefonu 801 003 138. Pozostałe osoby zainteresowane posiadaniem ochrony prawnej zapraszamy do zapoznania się z ofertą CDO24 na stronie internetowej www.cdo24.pl.